Borçlar ve sözleşmeler

Aşırı ifa güçlüğü

Excessive difficulty of performance

Aşırı ifa güçlüğü, sözleşmenin kurulmasından sonra öngörülemeyen olağanüstü bir durumun edimler arasındaki dengeyi borçlu aleyhine katlanılamaz ölçüde bozması hâlinde uyarlama veya dönme imkânı veren kurumdur.

Tüm terimler

Uyarlama talebinin kabulü için dört şart birlikte aranır: olağanüstü durumun sözleşme kurulurken öngörülmemesi ve öngörülmesinin de beklenmemesi, bu durumun borçludan kaynaklanmaması, edimler arasındaki dengenin borçlu aleyhine aşırı ölçüde bozulmuş olması ve borçlunun borcunu henüz ifa etmemiş ya da ifanın aşırı güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olması. Şartlar gerçekleşirse hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanması istenir; uyarlama mümkün değilse borçlu sözleşmeden dönebilir, sürekli edimli sözleşmelerde ise kural olarak fesih hakkını kullanır. Sözleşmenin yabancı para ile yapılmış olması hâlinde de aynı hüküm uygulanır.

İhtirazi Kayıt Şartı

Borcunu çekincesiz olarak ifa eden borçlu kural olarak uyarlama isteyemez. Bu nedenle ödemelerin, uyarlama hakkı saklı tutularak ve ihtirazi kayıt konularak yapılması gerekir.

Kanun dayanağı

  • TBK m.138

Sözlükteki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Terimlerin somut olaydaki anlamı ve sonucu dosyanın ayrıntılarına göre değişir.