SÖZLÜK
Hukuk dilini
anlaşılır kılalım.
Dosyanızda karşılaştığınız terimlerin ne anlama geldiğini, hangi kanuna dayandığını ve nerede karşımıza çıktığını açıkladık.
62
Tümü
Aile hukuku 56
Borçlar ve sözleşmeler 88
Ceza hukuku 62
Fikri mülkiyet 23
Gayrimenkul ve kira 70
İcra ve iflas 49
İdare ve vergi 26
İş hukuku 66
Kişisel verilerin korunması 27
Miras hukuku 37
Sağlık hukuku 22
Sigorta ve tazminat 25
Tahkim ve arabuluculuk 23
Taşımacılık, gümrük ve dış ticaret 28
Ticaret ve şirketler 81
Tüketici hukuku 21
Dava ve usul 61
A
Adli Kontrol Judicial control (bail-type measures)
Tutuklama yerine uygulanan; imza, yurt dışı yasağı ve güvence yatırma gibi yükümlülüklerle kişiyi özgür bırakan koruma tedbiridir.
Adli Para Cezası Judicial fine
Mahkemece gün sayısı üzerinden hesaplanarak hükmedilen ve ödenmemesi hâlinde hapse çevrilebilen ceza yaptırımıdır.
Adli Sicil Kaydı Criminal record
Kesinleşmiş mahkûmiyet kararlarının işlendiği; infaz tamamlanınca arşive alınan ve koşulları oluştuğunda silinebilen resmî kayıttır.
Arama Search
Şüphelinin yakalanması veya suç delillerinin elde edilmesi amacıyla konut, işyeri, kişi ya da eşya üzerinde kural olarak hâkim kararına dayanılarak yapılan koruma tedbiridir.
B
Basit yargılama usulü Simplified trial procedure
Asliye ceza mahkemesinde, kanunda belirlenen sınırın altında ceza gerektiren suçlarda duruşma yapılmaksızın dosya üzerinden karar verilmesine imkân tanıyan alternatif yargılama biçimidir.
Beraat Acquittal
Yüklenen fiilin sanık tarafından işlenmediğinin veya suç oluşturmadığının anlaşılması ya da suçluluğun ispatlanamaması hâlinde verilen ve sanığın sorumlu tutulmamasını sonuçlayan hükümdür.
Bilişim suçları Cybercrime
Bilişim sistemlerine hukuka aykırı olarak girilmesi, sistemlerin işleyişinin engellenmesi ya da verilerin bozulması gibi fiilleri kapsayan suç grubunu ifade eden üst kavramdır.
D
Dava zamanaşımı Statute of limitations for prosecution
Suçun işlendiği tarihten itibaren kanunda öngörülen sürenin geçmesiyle soruşturma ve kovuşturma olanağının ortadan kalkmasını ve açılmış davanın düşmesini sonuçlayan ceza hukuku kurumudur.
Denetimli Serbestlik Probation (supervised release)
Hükümlünün cezasının son bölümünü, yükümlülükler altında ve müdürlüklerin gözetiminde toplum içinde infaz etmesini sağlayan kurumdur.
Dolandırıcılık Fraud
Hileli davranışlarla bir kimsenin aldatılması suretiyle, kişinin veya başkasının zararına olarak fail ya da üçüncü kişi lehine haksız yarar sağlanmasıyla oluşan suçtur.
E
El koyma Seizure
Suçun ispatı bakımından değeri olan ya da müsadereye tabi bulunan eşya ve kazançlar üzerinde zilyedin tasarruf yetkisinin geçici olarak kaldırılmasını sağlayan koruma tedbiridir.
Etkin Pişmanlık Effective remorse
Failin, suç tamamlandıktan sonra zararı gidermesi veya adaletin işleyişine katkı sunması karşılığında cezasının indirilmesini sağlayan kurumdur.
G
Gözaltı Police custody (detention)
Yakalanan kişinin, soruşturmanın tamamlanması amacıyla hâkim önüne çıkarılıncaya kadar kanuni süre sınırları içinde özgürlüğünden alıkonulmasıdır.
Güveni kötüye kullanma Abuse of trust
Başkasına ait olup da muhafaza etmek veya belirli biçimde kullanmak üzere zilyetliği devredilen malın, devir amacı dışında tasarrufa konu edilmesiyle oluşan malvarlığına karşı suçtur.
H
Hakaret Insult (defamation offence)
Bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut bir fiil isnat etme veya sövme yoluyla işlenen suçtur.
Haksız tahrik Unjust provocation
Failin, haksız bir fiilin kendisinde yarattığı hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında suç işlemesi hâlinde cezasında indirim yapılmasını gerektiren, kusurluluğu azaltan nedendir.
Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) Deferral of the announcement of the verdict (HAGB)
Mahkûmiyet hükmünün açıklanmasının denetim süresine bağlanarak ertelendiği, Anayasa Mahkemesince iptal edilerek yürürlükten kalkan kurumdur.
Hükmün ertelenmesi Suspension of sentence
İki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezasının, denetim süresi içinde kurallara uyması koşuluyla infaz kurumunda yerine getirilmemesini sağlayan kurumdur.
İ
İdari para cezası Administrative fine
Kabahat niteliğindeki fiiller nedeniyle kanunun yetki verdiği idari makamlar tarafından uygulanan; adli sicile işlenmeyen ve ceza mahkûmiyetinin sonuçlarını doğurmayan parasal idari yaptırım türüdür.
İddianame Indictment
Savcılığın, yeterli şüpheye ulaştığı olayda sanığı, suçu ve delilleri göstererek kamu davası açtığı temel ceza belgesidir.
İfade Verme Giving a statement
Şüphelinin soruşturma evresinde kolluk veya savcılık önünde, isnat edilen suça ilişkin beyanlarının usulüne uygun biçimde alınmasıdır.
İnfaz Execution of sentence
Kesinleşen ceza ve güvenlik tedbiri içeren mahkeme kararlarının kanunda belirlenen usul ve esaslara göre yerine getirilmesi sürecini ifade eden ceza hukuku kavramıdır.
İrtikâp Extortion by a public official
Kamu görevlisinin, görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak bir kimseyi kendisine veya başkasına yarar sağlamaya ikna etmesi ya da mecbur bırakmasıyla oluşan görev suçudur.
İştirak Participation in crime
Bir suçun birden fazla kişi tarafından birlikte gerçekleştirilmesi hâlinde her bir kişinin fiile katkısının niteliğine göre sorumluluğunun belirlenmesini düzenleyen ceza hukuku kurumudur.
K
Kabahat Misdemeanour
Kanunun karşılığında idari yaptırım öngördüğü haksızlıkları ifade eden; suç sayılmayan ve kural olarak idari para cezasıyla karşılanan hukuka aykırı fiil türüdür.
Kaçakçılık Smuggling
Eşyanın gümrük işlemlerine tabi tutulmaksızın veya yanıltıcı işlemlerle ülkeye sokulması ya da ülkeden çıkarılması biçimindeki fiilleri özel kanunla yaptırıma bağlayan suç grubudur.
Kasıt Intent
Suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesini ifade eden ve kanunda aksi öngörülmedikçe her suç bakımından aranan manevi unsur biçimidir.
Katılan (müdahil) Intervening party
Suçtan zarar gören veya mağdurun, açılmış kamu davasına katılma talebinin kabulüyle kazandığı ve davayı taraf olarak takip etmesine imkân veren ceza muhakemesi sıfatıdır.
Koşullu Salıverilme Conditional release (parole)
Cezasının kanunda öngörülen bölümünü iyi hâlle infaz eden hükümlünün, kalan süreyi denetim altında dışarıda geçirmesine imkân veren kurumdur.
Kovuşturma Prosecution (trial phase)
İddianamenin kabulüyle başlayıp hükmün kesinleşmesine kadar süren, yargılamanın mahkeme önünde yürütüldüğü ceza evresidir.
Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar Decision of non-prosecution
Soruşturma sonunda kamu davası açmayı gerektirecek yeterli şüphe veya delil bulunmadığında ya da kovuşturma olanağının yokluğu hâlinde Cumhuriyet savcısı tarafından verilen karardır.
M
Mağdur Victim
Suçtan doğrudan doğruya zarar gören; ceza muhakemesinde bilgilendirilme, delil toplanmasını isteme, vekil yardımından yararlanma ve kamu davasına katılma hakları tanınan kişidir.
Mahkûmiyet Conviction
Yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit görülmesi üzerine cezaya veya güvenlik tedbirine hükmedilmesi sonucunu doğuran ve kesinleşmesiyle infaz kabiliyeti kazanan mahkeme kararıdır.
Memnu hakların iadesi Restoration of forfeited rights
Mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak doğan hak yoksunluklarının, cezanın infazından sonra belirli koşulların gerçekleşmesi hâlinde mahkeme kararıyla ortadan kaldırılmasını sağlayan ceza hukuku kurumudur.
Meşru Savunma Self-defence (legitimate defence)
Kendisine veya başkasına yönelik haksız bir saldırıyı, orantılı biçimde defetmek zorunluluğuyla işlenen fiili cezasız bırakan hukuka uygunluk nedenidir.
Müdafi Defence counsel
Şüpheli veya sanığın ceza muhakemesindeki savunmasını üstlenen; hukuki yardım sağlayan, dosyayı inceleyen ve muhakeme işlemlerinde hazır bulunma yetkisine sahip olan avukattır.
Müşteki Complainant
Suçtan zarar gördüğünü belirterek yetkili makamlara şikâyette bulunan ve bu iradesiyle soruşturmada şikâyetçi sıfatını kazanan kişiyi ifade eden ceza muhakemesi kavramıdır.
Ö
Ön ödeme Advance payment (criminal)
Kanunda gösterilen hafif suçlarda, belirlenen miktarın süresinde ödenmesi hâlinde kamu davası açılmamasını veya açılmış davanın düşmesini sağlayan ceza muhakemesi kurumudur.
Örgüt kurma Forming a criminal organisation
Suç işlemek amacıyla, üye sayısı ve yapısı bakımından kanunda aranan nitelikleri taşıyan bir birliktelik oluşturmayı ve yönetmeyi bağımsız suç olarak cezalandıran ceza hukuku düzenlemesidir.
R
Resmî belgede sahtecilik Forgery of an official document
Resmî bir belgeyi sahte olarak düzenlemek, gerçek bir belgeyi değiştirmek veya sahte resmî belgeyi kullanmak suretiyle işlenen ve kamu güvenini koruyan suçtur.
Rüşvet Bribery
Kamu görevlisinin, görevinin gereklerine aykırı veya uygun bir işi yapması ya da yapmaması için bir kişiyle anlaşarak yarar sağlamasıyla oluşan iki taraflı görev suçudur.
S
Sanık Defendant
İddianamenin mahkemece kabul edilmesiyle başlayan kovuşturma evresinde, hüküm kesinleşinceye kadar suç şüphesi altında bulunan ve savunma hakkını kullanan kişiye verilen ceza muhakemesi sıfatıdır.
Seri muhakeme usulü Expedited criminal procedure
Kanunda sayılan belirli suçlarda, şüphelinin müdafi huzurunda kabulü üzerine Cumhuriyet savcısının belirlediği yaptırımın mahkemece hükme bağlandığı, soruşturma evresine özgü alternatif muhakeme usulüdür.
Soruşturma Criminal investigation
Suç şüphesinin öğrenilmesinden iddianamenin kabulüne kadar süren, savcılığın delilleri topladığı ceza sürecinin ilk evresidir.
Suç Duyurusu Criminal complaint (crime report)
Bir suçun işlendiğini öğrenen kişinin, durumu soruşturma başlatılması için savcılığa veya kolluğa bildirmesidir.
Sulh ceza hâkimliği Criminal judgeship of peace
Soruşturma evresinde istenen koruma tedbirleri hakkında karar vermek ve kanunda gösterilen itiraz ile başvuruları incelemekle görevli, duruşmasız iş gören tek hâkimli ceza yargı merciidir.
Ş
Şantaj Blackmail
Hakkı olan veya yükümlü bulunduğu bir şeyi yapacağından ya da yapmayacağından bahisle bir kimseyi kanuna aykırı yarar sağlamaya zorlamak suretiyle işlenen suçtur.
Şikâyet Victim's complaint (prosecution upon complaint)
Takibi mağdurun iradesine bağlı suçlarda, soruşturma ve kovuşturmanın yapılabilmesi için gereken kanuni başvurudur.
Şüpheli Suspect
Soruşturma evresinde hakkında suç şüphesi bulunan ve henüz iddianame düzenlenip kabul edilmediği için sanık sıfatını kazanmamış olan kişiyi ifade eden ceza muhakemesi kavramıdır.
T
Tahliye talebi Request for release
Tutuklu şüpheli veya sanığın ya da müdafiinin, tutukluluğun sona erdirilmesi ve serbest bırakılma istemiyle soruşturma veya kovuşturma makamına yönelttiği başvurudur.
Takipsizlik Kararı Decision of non-prosecution
Savcılığın, dava açmaya yeter şüphe veya kovuşturma imkânı bulunmadığı sonucuna vardığı soruşturmayı sona erdiren kararıdır.
Taksir Negligence
Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranış sonucunda, suçun kanuni tanımındaki neticenin öngörülmeyerek gerçekleştirilmesi biçiminde ortaya çıkan ve yalnızca kanunda gösterilen hâllerde cezalandırılan manevi unsur türüdür.
Tehdit Threat
Bir kimsenin kendisinin veya yakınının hayatına, vücut ya da cinsel dokunulmazlığına veya malvarlığına yönelik bir saldırı gerçekleştirileceğinin bildirilmesiyle oluşan, kişi hürriyetini koruyan suçtur.
Teşebbüs Attempt
Failin işlemeyi kastettiği suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlaması, ancak elinde olmayan nedenlerle tamamlayamamasını ifade eden ceza hukuku kurumudur.
Tutuklama Pre-trial detention (arrest on remand)
Kuvvetli suç şüphesi ve kanunda sayılan nedenlerin varlığında, hâkim kararıyla uygulanan en ağır koruma tedbiridir.
Tutukluluğun devamı Continuation of detention
Tutuklu bulunan şüpheli veya sanık bakımından tutuklama sebeplerinin ve ölçülülüğün sürüp sürmediğinin belirli aralıklarla incelenmesi sonucunda koruma tedbirinin sürdürülmesine karar verilmesidir.
Z
Zimmet Embezzlement
Kamu görevlisinin, görevi nedeniyle kendisine tevdi edilen veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin ya da başkasının zimmetine geçirmesiyle oluşan görev suçudur.
Zincirleme suç Chained offence
Bir suç işleme kararının icrası kapsamında, aynı suçun aynı kişiye karşı değişik zamanlarda birden çok kez işlenmesi hâlinde tek ceza verilmesini gerektiren içtima kuralıdır.
Zorunluluk hâli State of necessity
Failin, kendisine veya başkasına yönelen ağır ve muhakkak bir tehlikeden korunmak amacıyla ve orantılı biçimde işlediği fiilden dolayı kusurlu sayılmamasını sağlayan hukuki kurumdur.
Sözlükteki açıklamalar bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Terimlerin somut olaydaki anlamı ve sonucu dosyanın ayrıntılarına göre değişir.
Hukuki süreçlerinizde yanınızdayız.
Sınır ötesi ticari operasyonlarınızdan yerel uyuşmazlıklara kadar her dosyada, size özel ve sonuç odaklı bir strateji belirlemek için ilk adımı atın.