Hukuk dilini
anlaşılır kılalım.

Acele kamulaştırma Urgent expropriation Yurt savunması ihtiyacı veya özel kanunlarda öngörülen olağanüstü durumlarda, kıymet takdiri dışındaki işlemler sonraya bırakılarak taşınmaza derhâl el konulmasına imkân veren istisnai kamulaştırma usulüdür. Aidat Maintenance fee (common expense contribution) Ana taşınmazın ortak yerlerine ilişkin bakım, yönetim ve işletme giderlerini karşılamak üzere kat maliklerinden toplanan katılım payıdır. Aile Konutu Şerhi Family residence annotation Eşlerin birlikte yaşadığı konutun tapu kaydına konulan ve malik olmayan eşin açık rızası alınmadan konut üzerinde işlem yapılmasını engelleyen kayıttır. Alt kira Sublease Kiracının, kiralananı tamamen veya kısmen üçüncü bir kişiye kiralaması ya da kullanım hakkını ona devretmesi suretiyle kurulan ve asıl kira ilişkisinin yanında varlığını sürdüren ikinci kira ilişkisidir. Ana gayrimenkul Main immovable Üzerinde kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulan taşınmazın; arsası, bağımsız bölümleri, eklentileri ve ortak yerleriyle birlikte oluşturduğu bütünü ifade eden kanuni kavramdır. Arsa payı Land share Kat mülkiyetine veya kat irtifakına konu ana gayrimenkulün arsası üzerinde, her bağımsız bölüme değeri ile orantılı olarak özgülenen ve bağımsız bölümden ayrı devredilemeyen ortak mülkiyet payıdır. Arsa payı düzeltim davası Action for correction of land share Bağımsız bölümlere özgülenen arsa paylarının değerleriyle orantısız biçimde belirlendiği hâllerde, payların yeniden düzenlenmesi istemiyle kat maliklerince açılan ve tapu kaydının düzeltilmesine yönelik davadır.

Bağımsız bölüm Independent section Ana gayrimenkulün, başlı başına kullanılmaya elverişli olup kat mülkiyeti kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen ve üzerinde bağımsız mülkiyet hakkı tanınan daire, dükkân, büro gibi bölümleridir.

Depozito Security deposit Kiracının sözleşmeden doğan borçlarına güvence olmak üzere kira başlangıcında verdiği, kanunda üst sınırı ve iade usulü düzenlenen tutardır. Devre tatil Timeshare Bir yıldan uzun süre için kurulan ve yararlanıcıya, bir veya daha fazla konaklama tesisinin belirli dönemlerde kullanımını sağlayan sözleşmeyle tanınan tatil kullanım hakkıdır.

Ecrimisil Mesne profits (ecrimisil) Bir taşınmazı haklı bir sebep olmaksızın kullanan kötü niyetli işgalcinin, malike ödemekle yükümlü olduğu haksız işgal karşılığıdır. Eklenti Appurtenance Bağımsız bölümün dışında kalmakla birlikte doğrudan doğruya o bölüme tahsis edilmiş olan kömürlük, depo, garaj, su deposu gibi yerleri ifade eden ve bölüme bağlı bulunan yardımcı yerdir.

Gayrimenkul Satış Vaadi Promise-to-sell agreement for real estate Tarafların ileride bir taşınmazın satışını yapmayı karşılıklı olarak taahhüt ettikleri, noterde düzenlenmesi zorunlu olan ön sözleşmedir. Geçit Hakkı Right of way (easement of passage) Genel yola çıkışı bulunmayan taşınmaz malikinin, komşu taşınmazlardan uygun bir bedel karşılığında yol geçirmesine imkân veren irtifaktır.

Hasılat paylaşımı Revenue sharing model Arsa sahibinin arsasını tahsis ettiği, yüklenicinin yapıyı inşa ettiği ve bağımsız bölümlerin satışından elde edilen gelirin taraflar arasında kararlaştırılan oranda bölüşüldüğü atipik inşaat sözleşmesidir. Hisseli Tapu Shared title deed (co-owned title) Bir taşınmazın mülkiyetinin, fiziksel olarak bölünmüş olmaksızın belirli paylar hâlinde birden fazla kişiye ait olduğunu gösteren kayıttır.

İfraz Subdivision of land Tapu kütüğünde tek parsel olarak kayıtlı bir taşınmazın, imar mevzuatına uygun biçimde birden fazla bağımsız parsele ayrılarak her biri ayrı sayfaya tescil edilmesi işlemidir. İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Eviction based on landlord's need Kiraya verenin kendisi veya kanunda sayılan yakınları için konut ya da işyeri gereksinimi doğması hâlinde kiracının çıkarılmasını sağlayan tahliye sebebidir. İmar barışı Zoning amnesty Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınarak yapı kayıt belgesi düzenlenmesini öngören ve İmar Kanunu'na eklenen geçici hükümle getirilen süreli bir düzenlemedir. İmar Planı Zoning plan Bir yerleşim alanındaki arazi parçalarının kullanım amaçlarını, yapılaşma koşullarını ve donatı alanlarını belirleyen idari düzenlemedir. İntifa Hakkı Usufruct Sahibine, başkasına ait bir mal üzerinde tam yararlanma ve kullanma yetkisi veren, kural olarak hak sahibinin ölümüyle sona eren irtifak türüdür. İpoteğin fekki Release of mortgage Teminat altına alınan alacağın sona ermesi üzerine, taşınmaz üzerindeki ipotek kaydının tapu kütüğünden terkin edilmesi ve taşınmazın bu yükten kurtarılması işlemidir. İpotek Mortgage Bir alacağı güvence altına almak için taşınmaz üzerinde kurulan, borç ödenmezse taşınmazın sattırılarak alacağın karşılanmasına imkân veren rehin hakkıdır. İrtifak hakkı Easement Bir taşınmaz üzerinde, başka bir taşınmaz veya belirli bir kişi lehine kurulan; malikini bazı yetkilerini kullanmaktan kaçınmaya ya da kullanıma katlanmaya zorlayan sınırlı ayni haktır.

Kaçak Yapı Unlicensed construction (illegal building) Ruhsat alınmadan veya ruhsat ve eklerine aykırı biçimde yapılan, yıkım ve idari para cezası yaptırımına tabi olan yapıdır. Kadastro Cadastre Taşınmazların sınırlarının arazi ve harita üzerinde belirlenerek hukuki durumlarının tespit edilmesi ve bu yolla tapu sicilinin kurulması amacıyla yürütülen resmî tespit faaliyetidir. Kamulaştırma Expropriation Kamu yararının gerektirdiği hâllerde idarenin, özel mülkiyetteki taşınmazın tamamını veya bir kısmını bedelini peşin ödemek suretiyle kanunda belirlenen usule göre edinmesidir. Kamulaştırma bedelinin tespiti Determination of expropriation value Satın alma usulüyle anlaşma sağlanamaması hâlinde idarece açılan, taşınmazın gerçek karşılığının mahkemece belirlenmesini ve taşınmazın idare adına tescilini konu alan davadır. Kamulaştırmasız el atma De facto expropriation İdarenin, kamulaştırma işlemi yapmaksızın taşınmaza fiilen el koyması ya da imar planıyla mülkiyet hakkını kullanılamaz hâle getirmesi biçiminde ortaya çıkan hukuka aykırı müdahaledir. Kat İrtifakı Condominium servitude (kat irtifakı) Yapımına başlanmış veya başlanacak bir yapının bağımsız bölümleri üzerinde, arsa payına bağlı olarak kurulan inşaat aşamasına özgü haktır. Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Construction agreement in return for land share Arsa sahibinin arsa paylarının bir bölümünü devretmesi karşılığında yüklenicinin arsa üzerine bağımsız bölümler inşa etmeyi üstlendiği sözleşmedir. Kat malikleri kurulu Board of condominium owners Ana gayrimenkulün yönetimine ilişkin kararları almak üzere bütün kat maliklerinden oluşan ve kanunda öngörülen toplantı ile karar yeter sayılarına göre çalışan zorunlu yönetim organıdır. Kat Mülkiyeti Condominium ownership Tamamlanmış bir yapının bağımsız bölümleri üzerinde, arsa payı ve ortak yerlerle bağlantılı olarak kurulan özel nitelikli mülkiyet türüdür. Kazandırıcı Zamanaşımı Acquisitive prescription (adverse possession) Bir taşınmazı kanunda öngörülen süre boyunca davasız ve aralıksız olarak malik sıfatıyla elinde bulunduran kişiye mülkiyet kazandırabilen yoldur. Kentsel Dönüşüm Urban regeneration (urban transformation) Afet riski taşıyan yapıların ve alanların, sağlıklı ve güvenli yaşam çevreleri oluşturmak amacıyla yıkılıp yeniden yapılmasını öngören süreçtir. Kira artış oranı Rent increase rate Yenilenen kira dönemlerinde kira bedeline uygulanabilecek artışın kanunla sınırlandırılmasını ifade eden ve tarafların bu konudaki anlaşmasının geçerliliğini belirleyen üst sınır kuralıdır. Kira Sözleşmesi Lease agreement Kiraya verenin bir şeyin kullanımını kiracıya bırakmayı, kiracının da karşılığında kararlaştırılan bedeli ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Kira Tespit Davası Rent determination lawsuit Konut ve çatılı işyeri kiralarında kira bedelinin, tarafların anlaşamaması hâlinde mahkemece hakkaniyete uygun olarak belirlenmesini sağlayan davadır. Kira uyarlama davası Action for adaptation of rent Sözleşme kurulduktan sonra öngörülemeyen olağanüstü durumlar nedeniyle edimler arasındaki dengenin aşırı bozulması hâlinde, kira bedelinin yeni koşullara göre yeniden belirlenmesi istemiyle açılan davadır. Kiraya verenin hapis hakkı Lessor's lien Taşınmaz kiralarında kiraya verene, işlemiş ve işlemekte olan kira alacaklarının güvencesi olmak üzere kiralananda bulunan belirli taşınırlar üzerinde kanunen tanınan sınırlı ayni haktır. Kıymet takdir komisyonu Valuation commission Kamulaştırma yapacak idarenin, kamulaştırılacak taşınmazın tahmini bedelini satın alma usulüne geçilmeden önce belirlemek üzere kendi bünyesinden oluşturduğu ve raporu pazarlığın üst sınırını çizen komisyondur.

Müdahalenin Men'i (El Atmanın Önlenmesi) Action for prevention of interference Malikin, mülkiyet hakkına yönelik devam eden haksız el atmaların durdurulmasını ve tekrarının önlenmesini mahkemeden istediği davadır.

Ön ödemeli konut satışı Pre-paid housing sale Tüketicinin konut amaçlı taşınmazın bedelini önceden peşin veya taksitle ödemeyi, satıcının ise bedelin tamamen ya da kısmen ödenmesinden sonra konutu devretmeyi üstlendiği tüketici sözleşmesidir. Önalım Hakkı Pre-emption right (right of first refusal) Paylı mülkiyette bir payın üçüncü kişiye satılması hâlinde diğer paydaşlara, o payı aynı koşullarla öncelikle satın alma imkânı veren haktır.

Ortak alan Common area Ana gayrimenkulün bağımsız bölümleri dışında kalan ve korunma ile ortaklaşa kullanma amacına yarayan, bütün kat maliklerinin arsa payları oranında paylı mülkiyetine tabi yerlerdir. Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) Partition action (dissolution of co-ownership) Paylı veya elbirliği mülkiyetine konu maldaki birlikteliğin, aynen paylaşma ya da satış yoluyla sona erdirilmesini sağlayan davadır.

Parselasyon Parcelling İmar planının uygulanması amacıyla, düzenleme sınırı içindeki arazi ve arsaların idarece yeniden düzenlenerek imar parsellerine dönüştürülmesi ve maliklere yeniden dağıtılması işlemidir.

Riskli alan Risky area Zemin yapısı veya üzerindeki yapılaşma sebebiyle can ve mal kaybına yol açma riski taşıdığı gerekçesiyle, kanunda öngörülen usule göre kararlaştırılarak ilan edilen alandır. Riskli yapı Risky building Riskli alan içinde veya dışında bulunan, ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı bilimsel yöntemlerle tespit edilen yapıdır.

Şerh Annotation in the land registry Kişisel hakların veya tasarruf yetkisi kısıtlamalarının tapu kütüğüne işlenerek üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir hâle getirilmesidir.

Sükna hakkı Right of habitation Bir binadan veya onun bir bölümünden konut olarak yararlanma yetkisi veren, başkasına devredilemeyen ve mirasçılara geçmeyen, oturma hakkı olarak da anılan kişiye bağlı sınırlı ayni haktır.

Tahliye Davası Eviction lawsuit Kiraya verenin, kanunda sınırlı olarak sayılan sebeplere dayanarak kiracının taşınmazdan çıkarılmasını mahkemeden istediği davadır. Tahliye Taahhüdü Written eviction undertaking Kiracının, kiralananı belirli bir tarihte boşaltacağını yazılı olarak üstlendiği ve kiraya verene dava veya icra yoluyla tahliye imkânı veren belgedir. Tapu Title deed (land registry record) Bir taşınmazın mülkiyetini ve üzerindeki hakları gösteren, devletin sorumluluğu altında tutulan resmî sicildeki kayıt ve bu kaydı belgeleyen senettir. Tapu İptali ve Tescil Davası Action for cancellation and registration of title Kanuna aykırı, yolsuz veya gerçek durumu yansıtmayan bir tapu kaydının düzeltilerek taşınmazın gerçek hak sahibi adına yazılmasını sağlayan davadır. Tapu kütüğü Land registry Taşınmazlar üzerindeki mülkiyet ve sınırlı ayni hakları göstermek üzere Devlet tarafından tutulan, her taşınmaza ayrı sayfa açılan ve aleniyet ilkesine tabi resmî sicildir. Tevhit Consolidation of parcels Birbirine bitişik ve aynı imar adasında yer alan birden çok parselin, imar mevzuatına uygun olarak birleştirilip tek parsel hâline getirilmesi ve bu şekilde tapuya tescil edilmesi işlemidir. Toplu yapı Complex of buildings Bir veya birden çok imar parseli üzerinde, onaylı yerleşim planına göre ortak yer ve tesislerle birbirine bağlanmış birden fazla yapıdan oluşan ve özel yönetim hükümlerine tabi yapılaşmadır.

Üst hakkı Right of superficies Bir taşınmaz malikinin, başkasına arazisinin altında veya üstünde yapı yapma ya da mevcut yapıyı muhafaza etme yetkisi veren ve irtifak hakkı biçiminde kurulan sınırlı ayni haktır.

Yapı denetimi Building inspection Yapıların can ve mal güvenliğini sağlayacak biçimde, imar planına ve fen, sanat ve sağlık kurallarına ile ruhsat eklerine uygun olarak yapılmasını sağlamak üzere yürütülen bağımsız denetim faaliyetidir. Yapı kayıt belgesi Building registration certificate İmar barışı kapsamında başvurusu kabul edilen ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılar için düzenlenen, yapının kayıt altına alındığını gösteren ve malike belirli imkânlar tanıyan resmî belgedir. Yapı Kullanma İzni (İskan) Occupancy permit Tamamlanan bir yapının ruhsat ve eklerine uygun biçimde bittiğini belgeleyen, kullanım için idareden alınması zorunlu olan izindir. Yapı Ruhsatı Building permit Bir yapının inşasına başlanabilmesi için ilgili idareden alınması zorunlu olan ve inşaatın onaylı projelere uygun yürütülmesini sağlayan izindir. Yapı tatil zaptı Construction suspension report Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapıldığı tespit edilen inşaatın durdurulması amacıyla yetkili idare görevlilerince yapı yerinde düzenlenen ve mühürleme işlemini belgeleyen tutanaktır. Yeniden inşa nedeniyle tahliye Eviction for reconstruction Kiralananın yeniden inşası veya esaslı onarımı, genişletilmesi ya da değiştirilmesi gerekli olup bu işler sırasında kullanımının imkânsız olması hâlinde açılan, kira ilişkisini sona erdiren davadır. Yıkım kararı Demolition order Ruhsatsız, ruhsat ve eklerine aykırı ya da can ve mal güvenliği bakımından tehlike oluşturan yapıların yıkılmasına ilişkin olarak yetkili idarece alınan idari karardır. Yola terk Dedication to public road İmar planında yol, yeşil alan gibi umumi hizmetlere ayrılan kısımların malik tarafından bedelli veya bedelsiz olarak kamuya bırakılması ve tapu kaydından düşülmesi işlemidir. Yönetim planı Management plan Ana gayrimenkulün yönetim tarzını, kullanma amacını, yönetici ve denetçilerin yetki ve ücretlerini gösteren; bütün kat maliklerini ve onların haleflerini bağlayan sözleşme niteliğindeki düzenlemedir.

Zilyetlik Possession Bir şey üzerinde fiilî hâkimiyet kurulmasını ifade eden, malik olunmasa dahi hukuk düzeni tarafından çeşitli yollarla korunan fiilî durumdur. Zorunlu deprem sigortası (DASK) Compulsory earthquake insurance Kapsamdaki binalar ve bağımsız bölümler için yaptırılması kanunen zorunlu olan, deprem ile depremin doğrudan neden olduğu belirli hasarları teminat altına alan sigorta türüdür.